IA KUJALLERMIIT ALLAKKANUT AMMASUNUT AKISSUT

Allattoq: Jørgen Wæver Johansen, Borgmester, Kommune Kujalleq

Isumaqartuarpunga qinikkatut isummat politikkikkullu anguniakkat ammasumik illuinnaasiunngitsumillu nassuiarneqartariaqartut. Taamaammat isumaqarpunga tusarniaanermi saqqummiussakka naapertuilluarlutillu unneqqarissuusut.
24. marts 2016

Siullermik Kujallermi Inuit Ataqatigiit qutsaviginiarpakka Folketingimi Kalaallit Nunaannut Ataatsimiititaliap tusarniaanerani oqalugiaatinnut qisuariaateqarmata, taamaalillungami suut assigiinngitsut qassiit itisilernerulaarlugit qisuariaateqarfiginissaannut periarfissaqalerama. Taamatut qisuariaateqarnerat tuppaallaatissaananilu uissuumissutissaanngilaq tassami nunatsinni asuliinaanngitsoq oqartarpugut "Eqqortittunngooq kamattarput…"

Tusarniaanermi oqariartuutima pingaarnersaat tassaavoq nunatsinni tamat oqartussaaqatigiinneranni periaasiusut ataqqissagivut: Inatsisartut inatsisit malinneqartussat aalajangersagaraat suliallu ingerlanneqarnerat nunani tamalaani piumasaqaatigineqartartut qaffasinnerpaatulli pitsaassuseqarput. Kuannersuarni aatsitassarsiorfiliorniarneq eqqarsaatigalugu, ingerlatseqatigiiffik qaammatini aggersuni qinnuteqarnermi piumasaqaatigineqartunik pinngitsoornani ilanngunneqartussanik misissuinernillu tunniussaqartussaavoq, taakkunuunalu qularnaarneqassaaq nunarput nunattalu inui pinngortitap pisuussutaanik piiaanermit pissarsianik naleqquttumik naapertuilluartumillu pissarsissasut, aammalu piiaanerup inooqatigiinnikkut, avatangiisitigut isumannaallisaanikkullu isumannaatsumik pinissaa qularnaarneqassalluni.

Aamma tupiginngitsuugassaanngitsutut tikkuartariaqartoq tassaavoq ingerlatseqatigiiffik tunisassiornissamik piiaanissamillu qinnuteqanngitsorluunniit tusarniaaneq ingerlanneqarmat. Tassa imaappoq qinnuteqaat Avatangiisinut Inuiaqatigiinnullu Sunniutissanik (qallunaatut VVM aamma VSB-nik naalisarlugit taaneqartartut) naliliinertalik tiguneqanngitsorluunniit tusarniaasoqarpoq, naliliinerimmi taakku tunisasiornissamik piiaanissamillu qinnuteqartoqartinnagu inatsisitigut piumasaqaatigineqartumik suliareqqaarneqartussaapput. Tassami qinnuteqaat aammalu misissueqqissaarnerit tassunga atasut (avatangiisinut inuiaqatigiinnullu sunniutissanik naliliinerit) tamatta aatsitassarsiorfiliariniakkamik naliliinissatsinnut tunngavissiisussaapput.

Taakku taaneqareersut tiguneqareerpata misissueqqissaarnerit tunniunneqartut Naalakkersuisunit immikkut ilisimasalinnut arlaannaannulluunniit attuumassuteqanngitsunut naliliiffigisassanngortinneqassapput, tamatumalu kingorna aamma inatsisit naapertorlugit Naalakkersuisut innuttaasunut attuumassuteqartunullu allanut annertuumik tusarniaasitsissallutik. Tusarniaanermi naliliinerit tiguneqartut, siunnersuutit apeqqutillu tamatuma kingorna suliareqqinneqassapput pisariaqarneralu malillugu suliap ingerlaqqinneranut ilaatinneqassallutik.

Aatsaat tamatuma kingorna tunngavissaqarpat inatsisitigut piumasarineqartutut aatsitassarsiorfiliariniakkamit inuiaqatigiit pissarsiassaat iluaqutissarsiassaallu isumaqatigiinniutigineqarsinnaanngussapput (taakku naalisarlugit IBA-mik taaneqartarput). Aamma tamatumani inatsisitigut piumasarineqarpoq Naalakkersuisut, ingerlatseqatigiiffik kiisalu kommune ataatsimoorlutik inuiaqatigiit pissarsiassaat iluaqutissarsiassaallu pillugit isumaqatigiissuteqassasut. Isumaqatigiissusiortoqarsinnaanngippat tunisassiornermut piaanermullu akuersissummik tunniussisoqarsinnaanngilaq.

Taamaammat immini uissuuminanngitsuunngilaq inuit ilaat qinnuteqaat suli tiguneqarianngitsoq aammalu qulaajarluakkamik tunngavissaqarluni innuttaasunik tusarniaasoqarsimatinnagu - aatsitassarsiorfiliariniakkamut qanorluunniit pisoqaraluarpat akerliunertik piinnarlugu ersiisaarinerit atorlugit paatsiveerussaaniarsinnaammata aammalu oqartussaaqatigiinnikkut inatsisitillu malillugit suleriaatsimut inuiaqatigiit taama ittunik suliaqarsinnaassusiannut tatiginnikkunnaarsitsiniarsinnaammata.

IA Kujalliup "uran pillugu ilisimasat"-nik oqarami sunarpiaq pineraa aamma nalornissutigaara. Aatsitassarsiorfiliariniakkamik naliliisoqartinnagu ilisimasat inatsisit malillugit katersorneqartussat, aamma Inatsisartuni IA-p nammineerluni aalajangeeqataaffigisimasai, pineqarsimanngippata taava "ilisimasat" suut pineqarpat?

Aamma, Inatsisartunit suliarineqartussatut piumasarineqartut, Inuiaqatigiinnut Sunniutissanik Naliliineq kiisalu Avatangiisinut Sunniutissanik Naliliineq kingornalu taakku aallaavigalugit tusarniaanerit tassaanngippata "inuit sukumiisumik oqallinnerat" taava "inuit sukumiisumik oqallinnerat" suusimassava?

Partii - annermik danskit naalakkersuisutigoortuunngitsumik suliniaqatigiiffiinik - Kalaallit Nunanani pisuussutinik uumaatsunik iluaquteqarnermut, taamalu aningaasarsiornikkut suliffissaqartitsinikkullu ineriartortitsinermut, kalaallit inuusuttut suliffissarissaarlutik nunaminnut uteralernissaannik nassataqartussamut, akuersaalinngisaannartussanik suleqateqarluni aalajangeeriaatsimik Inatsisartut aalajangigaannik nalorninartunngortitsiniarsarippat, taava eqqunngila oqassalluni taakku Inatsisartunut Naalakkersuisunullu inuit qinigaannut tatiginninngitsuusut, aammalu ilisimatuunut allaffissornikkullu ingerlatsisunut paasissutissiisussanut allaffissornikkullu ingerlatsisussanut tatiginninngitsuusut. Partii taanna tassaassanerpa piffissami qanittumi nunatsinnik aqutseqataassalluni tatigineqarsinnaasoq?
Tamakku eqqareerlugit taava aperissalluni isornaatissaqanngilaq - inaarutaasumik aatsitassarsiorfimmut isummernissamut ilisimasassat pisariaqartut suli pigineqalerianngitsut naaggaartut tamarmik periarfissanik ineriartortitsivigineqarsinnaasunik allanik tikkuagassaqarnersut? Kujataani suliffissat 7-800-it pilersinniarlugit, tassa suliffiit ineriartortitsinerlu avataaniit aningaasaliinikkut pilersinneqartussat, sunik allaanerusunik siunnersuutissaqartoqarpa? Imaluunniit kujataamiut ilarpassui piaaraluni suli suliffeqarnerup avataaniitillugit atugarliortuarallassanerpat?

Soorlu IA Kujalliup ilisimagaat, borgmesteritut pisussaaffittut isigisarpara Kujataamiut suli amerlanerusut imminnut ilaquttaminnullu pilersuisinnaanngornissaannut toqqammavissanik periarfissanillu pilersitsinissaq - ullut tamarluinnaasa - sulissutigissallugu. Pisussaaffittut isigisarpara inuit pisortanit isumalluuteqartut ikiliartuinnartissallugit, nunatut ataatsimoortumik tapiissutinik isumalluuteqarnerput milliartortissallugu, aningaasatigut nammineernerujartussasugut aammalu innuttaasutut, nunap immikkoortuatut nunatullu anersaakkut nammineernerujartussasugut.

Taamaammat pisarialinnik ilisimasatigut tunngavissaqarani aammalu nammineq periarfissanik taakkulu qanoq aningaasalersorneqarnissaannik tikkuagassaqarani, aatsitassarsiorfiliarineqarsinnaasumut siumoortumik itigartitsineq uanga isinni akisussaaffimmik nassataqanngitsoortussaanngilaq.
Soorlu aallarniillunga oqartunga, aatsitassarsiornermi inatsisivut, oqartussaaqatigiinnikkut atortussanngortissimasavut, nunatsinni eqqortumik aalajangiinissatsinnut naammassasoraakka - ilisimassat pisariaqartut pissarsiarisimaleriarutsigit – tamanna qularutiginngivippara.

Matuminnga akissuteqaasiorpunga immaqa tusangiasaarisutut pisuutinniarneqaqqissinnaagaluarlunga - nuanningitsoornerlumi ajorpoq allat kisiisa tusangisaarisutut oqaatigisaratsigit – kisianni, soorunami neriuppunga IA Kujalleq aammalu IA ataatsimut isigalugu nunatsinni qinikkat akisussaassuseqartut allat paaseqatigissagaat aatsitassarsiornermillu nunarput ingerlatsiviulluarsinnaanera pillugu peqatigiilluta siunertatsinnut, Nunatta anguniagaanut pingaarnernut tamatta tapersersukkatsinnut ingerlaqatigiiffigisariaqakkatsinnut tapersersueqataalerlutik.